فهرست سخنرانی‌ها آخرین دروس دروس تصادفی دروس پربازدید

دروس پربازدید

خارج فقه - مکاسب » مکاسب 91-1390 » خارج فقه 91-1390 (90)

دروس خارج فقه کتاب مکاسب سال 91-1390 شمسی حضرت آیت الله استاد سید أحمد مددی

33642- 3- «3» (در روایات عامه هم عتابن عصیب و مهم معاذ بت جبل اریم که برای قاضی پول حضرت قرار دادند. البته عتاب بن عصیب... او والی حضرت شد در مکه بعد فتح مکه ...و بعد جعل بیت المال و رزق از بیت المال شروع شد و نرخهایش هم ذکر دشه است...برای اولی و حتی مثل شریح قاضی... و مسأله سابقه دار هست. اما در روایات ما. عرض کردیم قدیمترین مصادر ما هم متعرض این مطالب شده اند.رسیدیم به حدیث سوم. و حدیث اول را عرض کردیم که خالی از شبهه نیست و اصحاب ما هم توجیهش به کراهت کرده اند و ...روایت دوم هم به اطلاق شمسک کرده بودند.صاحب وسائل من السلطان را به معنای خود سلطان گرفته اند نه بیت المال. یعنی اگر سلطان از بیت المال میدهد عیب ندارد ولی از جیب خودش عیب دارد. و عیج بهست جمع ایشان.

سؤال و جواب روایت اول یک مزه سنی بودن میدهد. دلیلش این هست که در عامه فقیه شأن ولایت برای خودش قائل نیتس به خلاف ائمه سلام الله علیهم اجمعین که شأن ولائی برای خودشان قائل بودند و شیعیان به قول به این ولایت شناخته میشدند.حالا سؤال اینجا به این نکته ای که عرض کردم فرض یک قاضی میکند که از سلطان رزق میگرید. در شیعه این سلطان امام معصوم سلام الله علیه هست زیرا معنا ندارد که بیاید از امام سلام الله علیه بپرسد...حضرت هم که قاضی این طور ینداشتند. سلطانی هم اگر بوده است باید منصوب من قبل الامام سلام الله علیه باشد. این روایت آب و هوایش فضای عامی هست. این قاضی رزق از سلطان یمگرد. این قاضی منصوب از قبل خلیفه هست.یک خلیفه داشتند عامه و یک سلطان. سلطان مرحله اجرایی بود ولی خلیفه شبیه رهبری در زمان ما.

یک اشکال اینجا این هست که سلطان کی هست. این اگر قاضی شیعه باشد... سلطان منصوب از امام سلام الله علیه باید باشد...

یک نکته ای هست که آیا مصب نظر در روایت مبارکه قاضی هست و یا سلطان...یک وقت بحث هست که قاضی اگر بگیرد... عیب دارد یا نه... و اینکه اول بحث عبارات عامه را اشاره کردم.. روایت عهدمالک اشتر هم از طرف امیرالمؤمنین سلام الله علیه هست. پس اگر این جور باشد...عن قضا بین قریتین...اگر شخص شیعه بود آیا سلطان میشود به قضات پل بدهد... ولی از اینکه سؤال را برده است روی قاضی... که آیا قاضی میتواند پول بگیرد یا نه... این اگر باشد... مفهومش این هست که نکته روایت این هست که...اولا سلطان از سلطان اهل بیت سلام الله علیه نیست..یعین غیر واقع خارجی هم با سیاق روایت معلوم نمیشود. بعدش نیمدانیم قاضی شیعه بوده سات یا نه. یا یک سنی بوده است و یان سنی هم مستضعف بوده است.. یک سنی که به حضرت احترام میگذاشته است و نمیدانسته است که حضرت از اشد مخالفین نظام هست...در روایت عمر بن حنظله حضرت دارند که قد امروا ان یکفروا به و نباید به قاضی جور رجوع شود...این قاضی ار شیعه باشد میفهمد.. یک روایت یهست که امام سلام الله علیه به یکی از شیعه فرمودند که در بازار دیدم که در محل قاضی کنار قاضی نشسته ای...گفت من تأیید او نمیکنم. از روی رفاقت باهاش مینشینم... حضرت فمرودند اما تخاف ان ینزل العذاب فیعم من فی المجلس... بعد چه طور عن قاض بین القریتین... و در بعض روایات اگر کسی حکم کرد به حق و به نفع شما شیعه بود باز هم نمیتوانی بگیری.این روایت مبارکه سندش صحیح هست ولی مشکل داریم. معنای سؤال را نمیفهمیم.)وَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ(ظاهرا اشعری) عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَخِيهِ الْحَسَنِ عَنْ زُرْعَةَ(در روایایتی داریم که حسین عن زرعه و میگویند این روایات افتادی دارد و برادش حسن دیده اند ایشان را.سماعه را هم واقفی نمیدانیم) عَنْ سَمَاعَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: الرِّشَا فِي الْحُكْمِ هُوَ الْكُفْرُ بِاللَّهِ.

وَ رَوَاهُ الشَّيْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ «4» وَ الَّذِي قَبْلَهُ(ظاهرا مراد و الذی قبل قبله. یعنی شماره یک نه شماره دو.) بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِبْرَاهِيمَ‏ مِثْلَهُ‏ «5».(این حدیث را در جلد 17 هم داریم و کل حدیث مفصل آمده است... و الرضا فی الحکم هو الکفر بالله العظیم و قبلش موارد سحت آمده است.در آخرش این تعبیر هست...اینجا تقطیع کرده اند. اونجا هم مرحوم شیخ و هم مرحوم کلینی کامل آورده اند و اینجا مرحوم کلینی و شیخ هر دو تفیع کرده اند. ظاهرا تقطیع کار حسین بن سیعد هست تقطیع وسائل کشفش ساده سه ولی مصادر قبلی ست هست. جرا میگویم اینجا مرحوم حسین بن سعید تقطیع کرده است. حدیث مفصل را مرحوم شیخ طوسی با همین سند آورده اند.این ذیل را هم با همین سند آورده اند.رحوم کلینی اون مفصل را با سند دیگری آورده اند.اون سند هم ضعیف هست.از طریق محمد بن یحیی الجامورانی که اهل ری بوده اند و ضعیف بوده اند و این حدیث را او از حسن بن علی بن ابی حمزه بطائنی عن زرعه عن سماعة گرفته اند. متن شیخ کلینی مثل متن مرحوم شیخ طوسی هست و متن ها با هم یک یهست الا اینکه سند مرحوم کلینی ضعیف هست.آی ا مرحوم کلینی حواسشان پرت بوده سات که اون حدیث با اون سند معتبر در کتاب حسین بن سعید هست. بگوییم کتاب حسین د راختیار مرحوم کلین ینبوده است و بعدش ذیل را از کتاب حسین بن سعید آورده اند و متن مفصل را از حسین بن سعید نیاورده اند و با نسد ضعیف آورده اند. ظاهرا مرحوم کلینی مختصر را دیده اند رد باب خودش... و آن تقطیع شده بوده است.یعنی در دو باب حسین بوده است. ومرحوم کلینی موقع نقل در این قسمت متن تقطیع شده را دیده اند. و لذا متن مفصل را از حامورانی آورده اند.این احتما لدارد ولی من فکر میکنم که در متن مرحوم شیخ طوسی کسب الحجام دارد ولی در متن مرحوم کلینی کسب الحجام اذا شارط.اون وقت مرحوم کلینب ه این دلیل متن حسین بن سعید را نیاورده اند... اگ رراست باشد مرحوم کلینی به خاطر اینکه در متن حسین بن سعید اذا شارط نیست و لذا متن بهتر را ترجیح داده اند ولو طریق ضعیف هست.میخواسته اند متن را عوض نکنند.نظر خودشان را آورده اند.

در روایات عامه اذا شارط نیتس. در بحث مطلق و مقید عرض کرده ای که بیان آقایان در اصول این هست که این تقیید و تخصیص نیست... عرض کرده ایم که بعضی از اقسام تقیید و تخصیصی در حقیقت تقیید و تخصیصی نیست...حدیث المؤمنون عند شروطهم را غالب عامه قبول ندارند. اینی که در اینجا هست در حقیقت یک نوع تفسیری از حضرت هست. شروط التزامات شخصی هست. شروط التزامات شخصی هست. هیچ کسی در هیج قرار دادی نمیتواند شرطی را بگوید که  قانون را تخصیص بزند. حضرت هم سنت را ثابت میکنند و هم تفسیر میکنند تا مشلک عامه پیش نیاید که بگویند این مقید قانون میشود. تمام قرار داد های شخصی مقید میشوند به قرار داد نظام. کذا الا اذا کان شرطا احل حراما... کسب هم قرار دادی هست..اذا شارط... کسب الحجام درش شرط خوابیده است. پس مرحوم کلینی دنبال این بوده اند که این را متن حدیث قرا ردهند و خودشان هم تصرف نکنند ولو به قیمت ضعف سند...این حدیث مصدرش برقی هست و کتب برقی در قم عنوان داشته اند...مرحوم کلینی متن مفصل را... اگر این باشد نشان میدهد چه قد رمرحوم کلینی دقیق بوده اند. ولی ذیلش را مرحوم کلینی از کتاب حسین بن سعید نقل کرده اند ولی متن کامل را از برقی.یا از میراثهایش.)

ارسال سوال