دسته‌بندی مقالات جدیدترین مقالات مقالات تصادفی مقالات پربازدید

آیات معاملات

1.  آنچه در قرآن در مورد بیع و مکاسب داریم آیات زیادی نیست. البتّه در کلّ معاملات آیات زیادی در قرآن وجود ندارد 1️⃣، چه رسد به آنها که درخصوص بیع است. شاید مثلاً مهم‌ترین آیه‌ای که در سنخ معاملات داریم راجع به دَین و نوشتن آن باشد - که البتّه مربوط به بیع نیست. در بحث بیع موضوعی که نسبتاً روی آن بیش‌تر تأکید شده رباست که حدود سه طایفه از آیات مریوط به آن است.  اوّلین آیاتی که در ربا داریم از سال چهارم هجرت است و مورد بعد احتمالاً در سال 7 و 8 هجرت و آخرین آن مربوط به سال 10 هجرت است. دربارۀ سایر معاوضات آیات مفصّلی به چشم نمی‌خورد، بلکه تنها  مثل " أَوْفُوا بِالْعُقُودِ"2️⃣ و "أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ"3️⃣ را داریم.
2.   نکتۀ دیگر این‌که در عدّه‌ای از احکام گاهی  5 تا 8 آیه مربوط به فروع یک مسئله است؛ مثلاً سورۀ طلاق از ابتدا که با "يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ" آغاز می‌شود تا چند آیه در بيان همین فروع طلاق است، امّا در باب مکاسب چنین چیزی نداریم و این هم جزء عجایب است. در سایر موارد نیز چنین وضعی حکم‌فرماست؛ مثل آیۀ دیه ("وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَنْ يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلَّا خَطَأً وَمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَأً فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ إِلَّا أَنْ يَصَّدَّقُوا فَإِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ عَدُوٍّ لَكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَإِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ فَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةً مِنَ اللَّهِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا" 4️⃣) که تمام آن در بیان تفاصیل انواع دیه است، ولی در قرآن به استثنای آيات ربا - که گاهی 2 یا 3 آیه پشت سر هم هستند- در معاملات چنین چیزی نداریم و تازه باز هم در یک جا نیستند. 
3.  شاید چون قسمت زیادی از معاملات مبتنی بر سیرۀ عقلا و روش‌های عقلایی بوده، شارع نیازی به آوردن جزئیّات ندیده و تنها کلّیّات را به صورت قانون اساسی آورده، برخلاف مثل دیه یا نکاح یا طلاق و یا عدّه که احکام تأسیسی هستند و باید شارع آنها را جعل کند. احتمال دیگر این‌که شاید بنا بوده خصوصیّات معاملات بیش‌تر با سنّت بیان شود، نه با کتاب؛ مثلاً در کتاب آمده "تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ"5️⃣ و در سنّت گفته شده: بیع غرر و بیع حصی باطل است 6️⃣، که به اعتقاد ما احتمال دوم از رجحان بيش‌تری برخوردار است.
(حضرت آیت الله استاد حاج سید احمد مددی الموسوی حفظه الله ، خارج فقه ، ۱۳۸۴/۸/۲۸)              1️⃣ مثل "لِمَنْ جَاءَ بِهِ حِمْلُ بَعِيرٍ وَأَنَا بِهِ زَعِيمٌ" [سورۀ یوسف، آیۀ 72 ] که دربارۀ جعاله تنها همین آیه ذکر شده. 
  2️⃣ سورۀ مائده، آیۀ 1.                                                                                                          3️⃣ سورۀ بقره، آیۀ 275.                                                                                                      4️⃣ سورۀ نساء ، آیۀ 92.                                                                                                      5️⃣ سورۀ نساء، آیۀ 29.                                                                                                        6️⃣ مسند أحمد، ج 2، ص 376؛ صحيح مسلم، ج 5، ص 3؛ سنن الترمذي، ج 2، ص 349، ش 1248؛ وسائل الشيعة (الإسلامية)، ج 12، ص 330، ح 3.
#فقه
#قرآن
#معاملات
#آیات_مربوط_به_معاملات

ارسال سوال