دسته‌بندی مقالات جدیدترین مقالات مقالات تصادفی مقالات پربازدید

تفاوت قال و روی

آقایان ما این بحث را در روایات مرحو‌‌‌م صدوق مطرح کرده‌اند که تفاوت تعبیر «قال الصادق (ع)» و «روي عن الصادق (ع)» در کلمات وی اشاره به چیست؟ عده‌ای از بزرگان ـ من‌جمله آشیخ عبدالکریم در «کتاب الصلاة» خود به‌ مناسبتی ـ می‌گویند: اگر صدوق فرمود: «قال الصادق (ع)» یعنی: سند معتبر است، و «روي عن الصادق (ع)» یعنی: سند معتبر نیست (شاید منظور حضرت استاد این عبارت باشد که: وروى الصدوق (قده) مرسلاً...، وفي تقييد المطلقات بهذه المرسلة ما لا يخفی، وإن كان أحوط [كتاب الصلاة، الشيخ عبد الكريم الحائريّ، ص 469]). 
این بحث در روایات صدوق شاهدی ندارد؛ چرا که ظاهر دیباچۀ «من لا یحضر» آن است که: هرچه در کتاب من باشد معتبر است (ولم أقصد فيه قصدَ المصنّفين في إيراد جميع ما رُوّوه، بل قصدت إلى إيراد ما أُفتي به وأحكم بصحّته وأعتقد فيه أنّه حجّة في ما بيني وبين ربّي [من لا يحضره الفقيه، ج 1، ص 2 ـ 3]) و در این صورت دیگر فرقی نمی‌کند با عبارت «قال» باشد یا «روي» (ولا فرق في رواياته المورَدة في «الفقيه» - التي التزم بصحّتها واعتقد حجّيّتها بينه وبين الله تعالى - بين المرسلة والصحيحة [كتاب الصلاة، الشيخ الأنصاريّ، ج 1، ص 97])، مگر جاهایی که تصریح می‌کند: لا أُفتي به (وقد روّيتُ رخصة في القراءة في صلاة الظهر بغير سورة الجمعة والمنافقين، لا أستعملها ولا أُفتي بها إلّا في حال السفر والمرض وخيفة فوت حاجة [من لا يحضره الفقيه 1: 307]؛ ...)، و تصادفاً یک موردش هم از کلینی است (وفي كتاب محمّد بن يعقوب الكلينيّ (ره) عن أحمد بن محمّد، عن عليّ بن الحسن الميثميّ، عن أخويه محمّد وأحمد، عن أبيهما، عن داود بن أبي يزيد، عن بريد بن معاوية، قال: ... . قال مصنّف هذا الكتاب (ره): لست أُفتي بهذا الحديث، بل أُفتي بما عندي بخطّ الحسن بن عليّ [من لا يحضره الفقيه 4: 203/ 5472]). 
این بحث را اهل سنت از قرن 3 در کتب درایة الحدیث به‌عنوان بلاغات بخاری ـ یعنی: ما بلغ به إلی رسول الله (ص) ـ دارند؛ چون بخاری در عده‌ای از موارد سند ندارد. گاهی گفته: وقد قال رسول الله، و گاهی: وروي عن رسول الله، و درست هم هست؛ چون می‌گویند: بخاری راه و روشی (مشخص) برای اثبات حدیث دارد، اگر گفت: «قد قال رسول الله (ص)» یعنی: مطابق با ضوابط من است، و اگر گفت: «روي عن رسول الله (ص)» یعنی با ضوابط من مطابق نیست، ولی ـ چنان که گفتیم ـ این حرف در «من لا یحضره الفقیه» جواب نمی‌دهد. (حضرت آیت الله استاد حاج سید احمد مددی الموسوی ، خارج فقه ۱۳۹۶/۸/۳ )
#درایة_الحدیث #شیخ_صدوق #مرسلات_من_لایحضر

ارسال سوال