دسته‌بندی مقالات جدیدترین مقالات مقالات تصادفی مقالات پربازدید

فهارس از سه منبع

فهارس از سه منبع
اجازات، فهارس قبل و کتاب های موجود
تشکیل شده اند
۱- اجازات مخاطب داشته اند یعنی کتابی را به شخصی اجازه ی نقل و نسخه برداری میداده اند بر خلاف فهرست که مخاطب نداشته و شخص کتاب هایی را که اجازه داشته یا دیده است ذکر و یا توصیف میکرده است
البته میشود همان کتاب فهرست را هم اجازه داد چنانچه نجاشی وقتی از ابن الولید به واسطه ی ابن ابی جید نقل میکند گاهی میگوید در اجازاتش و گاهی میگوید فی فهرسته،که احتمالا همان فهرستش را اجازه داده به ابن ابی جید
آثار ابن الولید متأسفانه به ما خیلی کم رسیده است ،ایشان به معنای واقعی حدیث شناس و نقاد حدیث بوده اند و بسیار در رجال و نسخ و شناخت احادیث تبحر داشته اند

۲- فهارس: قبل از شیخ طوسی و نجاشی فهرست هایی نگاشته شده است که گاها این دو بزرگوار از آنها نقل میکنند
مثل فهرست ابن بُطِّه یا فهرست ابن ندیم که وراق بوده است و بزرگترین انتشارات بغداد را داشته است
و کتاب هایی را که نسخه برداری میکرده است فهرست کرده
۳- کتاب هایی که در دست شیخ و نجاشی بوده است و به توصیف آنها پرداخته اند
... ادامه مطلب

کتاب محمد بن مسلم و مسایل حلبی و مسایل علی بن جعفر

نجاشی منفردا در کتاب خودش کتابی به نام #اربعمائة_مسأله_فی_الحلال_و_الحرام را به محمد بن مسلم نسبت می دهد. این کتاب را ما نداریم ولی شاید در روایات ما منعکس شده باشد. همچنین در الایضاح (نوشته قاضی نعمان صاحب دعائم) به حلبی کتاب مسائل نسبت داده است. این #مسائل_حلبی را هم ما نداریم ولی در روایات ما هست. همچنین ما مسائل علی بن جعفر هم داریم که در یک نسخه اش حدود 430 مسأله است. احتمالی که به ذهن ما رسیده است این است که این مسائل، همان کتاب مسائل محمد بن مسلم باشد.

طبق این فرض باید اصل روایت از امام باقر باشد (که بخاری هم نقل می کند). ... ادامه مطلب

مبنای عمل به قرائن از زمان محقق حلی

دایی علامه؛ محقق حلی، این اصطلاح را ندارد بلکه مخالف است در اول معتبر تصریح می کند که : « کل خبر عمل به الاصحاب او دلت القرائن علی صحته » این روش، حدود 70 درصد از میراث را می گیرد. این راه مرحوم محقق در حوزه ها معروف است. راه علامه در حوزه های ما معروف نیست.
مرحوم استاد (خوئی) مبنایش خبر ثقه است؛ به تعبد عقلایی، که شارع امضا کرده است.
مرحوم علامه خبر عدل است به تعبد قرآنی (خبر نباء) .
بزرگان ما سید ابوالحسن اصفهانی، آقاضیاء و.. ، مبنایشان عمل به قرائن است، تقریباً حجیت عقلایی، عقلایی در مذهب شیعه است. یعنی همان مبنای محقق.
صاحب معالم به صحاح و حسان عمل می کند، صاحب حدائق هم به موثق عمل نمی کند. خیلی مهم است چون ما روایات عمارساباطی داریم، واقفیه داریم، ابن فضال پدر و پسر داریم صاحب مدارک همه اینها را اعراض می کند! ابن فضال پدر، واقعاً شخصیت بزرگی است. هم خودش بزرگ است و هم میراثش نقی است. حتی برخی گفته اند فتحی هم نیست . اسقاط این مقدار از میراث خیلی ضربه بزرگی به ما می زند. ... ادامه مطلب

محمد بن زکریا غلابی أخباری

راجع به محمد بن زکریای غلابی از کتاب معجم آقای خویی ج 16 ص 87 چ قدیم. عبارت نجاشی دربارة محمد بن زکریا چنین است:


«محمد بن زكريا بن دينار مولى بني غلاب أبو عبد الله./ و بنو غلاب قبيلة بالبصرة من بني نصر بن معاوية و قيل إنه ليس له بغير البصرة منهم أحد/ و كان هذا الرجل وجها من وجوه أصحابنا بالبصرة/ و كان أخباريا/ واسع العلم. و صنف كتبا كثيرة./ و قال لي أبو العباس بن نوح: إنني أروي عن عشرة رجال عنه. له كتب منها: ...[6]»[7]


نجاشی وی را مولی بنی غلاب نامیده است (در زمان قدیم یا شخص باید از عرب باشد یا انتساب به یکی از عشایر عرب پیدا کند که این را می‌گفتند: مولی بنی فلان. شیخ طوسی بحث‌های نسَبی کم دارد ولی نجاشی خودش نسابه است.) مولا بودن محمد بن زکریا روشن نیست. ... ادامه مطلب

محمد بن علی النهدی الخاقانی الهمدانی

در کتاب کشی از عیاشی نقل می کند که کوفی فقیه ثقه خیّر
اما مرحوم نجاشی می‌فرماید مضطرب ،و پسوندی نمی‌آورد و احتمالا با نظر به روایات و نسخه کتاب ایشان، فرموده است
مرحوم ابن غضائری هم می‌گوید یروی عن الضعفاء
مرحوم خویی فرموده‌اند مضطرب با ثقه بودن جمع میشود و تارة یروی عن الثقه و اخری غیره
)فان الاضطراب لا ینافی الوثاقه(

اما این کلام مرحوم خویی اصلا درست نیست مرحوم نجاشی و قدما اصلا قائل به حجیت خبر ثقه نبوده اند که ما از کلام ایشان بخواهیم وثاقت را در بیاوریم

و صحیح نیست که انسان طبق مبنای خودش به مبنای دیگری اعتراض کند روی مبنای مرحوم نجاشی روایت ایشان قبول نیست چون اضطراب دارد و مشکل دارد

اما شاید بتوان اینطور اشکال کرد که اگر کلام مرحوم نجاشی حدسی باشد و از بررسی روایات و کتب او چنین فرموده باشد و توثیق مرحوم عیاشی از مجالست با او باشد انصافاً کلام مرحوم عیاشی مقدم می‌شود

این دو کلام طبق مبانی قدما شاید قابل جمع نباشد و به وثاقت به شخصی که مضطرب است تعلق نگیرد

اما اگر بخواهیم بین این دو کلام جمع کنیم ایشان فی نفسه مرد ملایی بوده است اما در میان آثار علمی ایشان روایات و کتب ایشان یک نوع اضطرابی وجود داشته است به این معنا منافی نیستند

این راجع به شرح کلمات نجاشی، بنده چون عادةََ اکتفا به کلمات نجاشی نمی‌کنم ،بر می گردیم به روایات خود شخص و مجموعه ای که به ما رسیده است از روایاتش

اما در مورد ایشان نشد فرصتی پیدا کنیم و روایات ایشان را سندا و متنا مقایسه و بررسی کنیم و تا اینجا هر چه گفتیم و تعبدی بود، به هر حال ایشان روایت را نقل کرده اند و در بین خود ما ارسال یک نوع عیب محسوب می‌شده است
... ادامه مطلب

محمد بن عیسی بن عبید

شواهد ما این است که محمد بن عیسی به ایران (قم) آمده است و عده ای از کسانی که به کوفه نرفته اند (مانند علی بن إبراهیم) از ایشان نقل می کنند. پس مواردی که در برخی نسخ بین «علی بن إبراهیم» و «محمد بن عیسی» پدرش واسطه شده است ظاهرا درست نباشد.

مرحوم فضل بن شاذان خیلی ایشان را تجلیل کرده است. ولی مرحوم ابن ولید معتقد بوده است که روایات محمد بن عیسی مشکل دارد.


به نظر ما إشکال ابن ولید به دو صورت بوده است :

1- مواردی که محمد بن عیسی بن عبید حدیثی را منفردا نقل کرده است و دیگران آن حدیث را از آن شخص ندارند. مثل روایاتی که محمد بن عیسی از یونس دارد ولی دیگران ندارند.

2- مواردی داریم که ظاهرا محمد بن عیسی از کسانی نقل می کند که مشکل است آن ها را درک کرده باشد. مراد ابن ولید از «بإسناد منقطع» را برخی به یونس زده اند به این معنی که : اشکال ابن ولید در جایی است که یونس، «مروی عنه» خود را ذکر نمی کند. ولی به نظر من مرادش این است که محمد بن عیسی بن عبید از شخصی که از او روایت می کند منقطع است به این معنی که او را درک نکرده است و با وجاده از او نقل می کند.
... ادامه مطلب

محمد بن موسی

ظاهرا محمد بن موسی همدانی است که صراحتاً تضعیف شده است، ابن ولید گفته وضاع است.

904 - محمد بن موسى بن عيسى أبو جعفر الهمداني السمان

ضعفه القميون بالغلو و كان ابن الوليد يقول: إنه كان يضع الحديث و الله أعلم. له كتاب ما روي في أيام الأسبوع و كتاب الرد على الغلاة. أخبرنا ابن شاذان عن أحمد بن محمد بن يحيى عن أبيه عنه بكتبه.[14]
... ادامه مطلب

مسانید اهل بیت

کتب منسوب به پیامبر و اهل بیت (علیهم السلام) :

ما (چه ما و اهل سنت) از عده ای از صحابه نوشتار داریم ولی مبوب نیستند. اولین کتابی که به صورت مبوب در دنیای اسلام نام برده شده است #کتاب_القضایا_و_السنن_و_الأحکام» است که باید تالیفش حدود سالهای 37 تا 41 هجری باشد. چنین کتابی اولین بار به حضرت امیر (علیه السلام) نسبت داده شده است. بله اینکه این کتاب ثابت باشد یا نباشد و اینکه این نسبت تا چه حدی صحیح است در جای خودش بحث کرده ایم.
... ادامه مطلب

معنای واژه اصل


در ترجمه ی احمد بن هلال العَبَرتائی ،حمید بن زیاد ، عباراتی آمده است که مربوط به موضوع ماست

مثلا :روی اصول اصحابنا
روی الاصول اکثرها و ...

اصل اگر به معنای روایاتی باشد که مستقیما از امام علیه السلام گرفته شده است ،با ترجمه ی احمد بن هلال و حمید بن زیاد نمی سازد، چون شأن اینها راوی بودن از روایات اصحاب است نه اینکه مستقیما از امام علیه السلام نقل کنند مثل فضل بن شاذان که شأنش روایت از اصحاب است نه از خود امام
ولی اگر اصل را در اینجا به معنای صحاح بگیریم این مشکل پیش نمی آید

پس یکی از قرائنی که دلالت بر این میکند که معنای اصل ،صحیح است نه روایت مستقیم از امام علیه السلام ترجمه ی این دو است

جلسه پنجم ۸۵/۳/۱۷ ... ادامه مطلب

مفضل بن عمر وصیت مفضل

مفضل باید بین 150 تا 160 باشد ایشان شخصیت فعال اجتماعی است. به یک معنا موسس خط غلو سیاسی ایشان است. حکومت و خلافت را می خواست به امام بدهد بعد که دید فایده ندارد کار سیاسی را رها کرد به فقه و اصول چسبید. به کوفه برگشت از فعالیت ایشان در اواخر دوران امام کاظم(ع) و امام صادق(ع) خبر نداریم، ولی روایت زیاد دارد، احتمالاً در این سالها به روایت پرداخته است و احتمال می دهیم معظم روایات ایشان در این زمان است.
... ادامه مطلب

ارسال سوال