جمع‌بندی روایت «تحف العقول» شواهد در مورد روایت «تحف العقول» انسان را به وثوق نمی‌رساند و لذا نمی‌توان به عنوان حجت شرعی به آن اعتماد کرد، اما به لحاظ مضمون روایت خوبی است و قواعد موجود در آن بر فرض حجیت، بسیار راه‌گشاست. از جهت متن هم مشکلات لفظی دارد، اما اولاً زیاد نیست و [...]

و أما تفسیر الصناعات صنعت گاهی به معنای مطلق انجام کاری به کار می‌رود و گاهی انجام خصوص کاری که نیاز به تخصص و مهارت دارد و گاهی نیز به خصوص کاری اطلاق می‌شود که در اثر آن، انسان بتواند صورتی به مواد خام بدهد و آن را قابل استفاده کند. فکل ما یتعلم العباد [...]

و أما معنى الإجارة فعلى ما فسرنا من إجارة الإنسان نفسه أو ما یملکه من قبل أن یؤاجر الشی‏ء من غیره فهو یملک یمینه لأنه لا یلی أمر نفسه و أمر ما یملک قبل أن یؤاجره ممن هو آجره «یمین» در اینجا کنایه از قدرت است. برخی معتقدند «لا» در «لا یلی أمر نفسه» اشتباهاً [...]

و کل أمر منهی عنه من جهة من الجهات فمحرم على الإنسان إجارة نفسه فیه أو له أو شی‏ء منه أو له «شیء» مجرور است به خاطر عطف بر ضمیر مجرور «فیه». ضمیر «له» در آخر عبارت نیز به «شیء» بر می‌گردد. در مورد تفاوت این تعابیر احتمالات مختلفی وجود دارد. احتمال اول این است [...]

و ولده و مملوکه أو أجیره مثل بنایی که چند نفر را استخدام کرده و مالک منافع آنان شده، اما برای خود اون خانه نمی‌سازند، بلکه به این صورت که کار از دیگران قبول می‌کند و اجیر‌های او که با خود او و نه صاحب زمین، قرارداد اجاره داشتند، کار را انجام می‌دهند. من غیر [...]

و أما تفسیر الإجارات بخش اجارات مثل بخش ولایات منحصراً در کتاب «تحف العقول» آمده است و در مصادر دیگر اثری از آن نیست. اجاره یا از نوع اجاره اعیان است یا اشخاص. اجاره اعیان را امروز با همین نام اجاره می‌شناسند. اما در اجاره اشخاص اگر کار تولیدی باشد، در اقتصاد امروز جزء بخش [...]

و أما وجوه الحرام من البیع و الشراء فکل أمر یکون فیه الفساد مما هو منهی عنه من جهة أکله منهی بودن اکل یک شیء گاهی به این جهت است که اکل آن شیء بذاته منهی‌عنه است مثل گوشت خوک و میته و گاهی به جهت یک عنوان ثانوی است مثل گوشت متنجس یا مغصوب. [...]

و أما تفسیر التجارات فی جمیع البیوع و وجوه الحلال من وجه التجارات تجارت گاهی به خصوص خرید و فروش اطلاق می‌شود و گاهی به مطلق انتقال مال ولو به نحو اجاره یا هبه. در این روایت، مراد از «تجارت» معنای دوم است؛ چون در ذیل آن بحث از هبه و اجاره و … نیز [...]

و أما وجه الحرام من الولایة فولایة الوالی الجائر و ولایة ولاته الرئیس منهم و أتباع الوالی فمن دونه من ولاة الولاة إلى أدناهم بابا من أبواب الولایة على من هو وال علیه و العملُ لهم مراد از عمل در اینجا همان بخش کارمندی است، نه کارگری. و الکسبُ معهم بجهة الولایة لهم حرام و [...]

متن روایت تحف العقول روایت دو بخش اصلی دارد: بخش اول در مورد این که انسان از چه راه‌هایی مال به دست می‌آورد و بخش دوم در مورد این که آن مال را کجا صرف می‌کند. مرحوم شیخ فقط بخش اول را نقل کرده، در صورتی که بخش دوم هم مربوط به بحث مکاسب است. [...]